Kiến tạo đô thị văn minh từ mô hình “Vì Hoàn Kiếm xanh”

Cơ chế giám sát từ cộng đồng

Xuất phát từ thực tiễn địa bàn trung tâm, nơi có mật độ dân cư cao, hoạt động kinh doanh, dịch vụ sôi động, lượng khách du lịch lớn và nhiều tuyến phố trọng điểm, phường Hoàn Kiếm phải đối mặt với không ít thách thức về trật tự đô thị, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường. Chính vì vậy, bên cạnh sự vào cuộc của các lực lượng chức năng, việc nâng cao ý thức cộng đồng được xác định là giải pháp mang tính lâu dài và bền vững.

Trên tinh thần đó, mô hình Đội tình nguyện “Vì Hoàn Kiếm xanh” được triển khai tại từng tổ dân phố, với quy mô mỗi tổ duy trì khoảng 9 - 12 thành viên, nòng cốt là cán bộ Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, đoàn viên thanh niên và các tình nguyện viên tâm huyết. Đây là lực lượng gần dân, hiểu dân, có uy tín trong cộng đồng, đóng vai trò cầu nối giữa chính quyền và Nhân dân trong việc vận động thực hiện các quy định về trật tự đô thị và bảo vệ môi trường.

Điểm đáng chú ý là đội tình nguyện không hoạt động mang tính hình thức mà được tổ chức linh hoạt theo ca, theo khung giờ cố định, bám sát thực tiễn từng khu dân cư. Các hoạt động tập trung vào việc nhắc nhở người dân chấp hành trật tự đô thị, không lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, chủ động giữ gìn vệ sinh môi trường; thu gom rác vụn trên hè phố, tuyên truyền trực tiếp về nếp sống văn minh đô thị.

Một trong những giá trị cốt lõi của mô hình “Vì Hoàn Kiếm xanh” là cách tiếp cận mềm dẻo, gần gũi, thuyết phục thay vì áp đặt. Thông qua tiếp xúc trực tiếp với người dân, các thành viên đội tình nguyện không chỉ nhắc nhở mà còn giải thích, vận động, hướng dẫn cụ thể cách thực hiện đúng quy định về đổ rác, giữ gìn vệ sinh, kinh doanh đúng nơi quy định, không lấn chiếm không gian công cộng.

Đến nay, sau 3 tháng triển khai, nhiều hộ kinh doanh, tiểu thương, người dân sinh sống trên các tuyến phố trung tâm của phường Hoàn Kiếm đã dần hình thành thói quen tự giác, chủ động thu dọn rác, sắp xếp hàng hóa gọn gàng, không bày bán lấn chiếm vỉa hè. Sự thay đổi này không đến từ chế tài đơn thuần mà xuất phát từ nhận thức và tinh thần trách nhiệm cộng đồng, được bồi đắp qua quá trình tuyên truyền bền bỉ của lực lượng tình nguyện.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa đội tình nguyện, Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm và các lực lượng liên quan đã tạo nên cơ chế giám sát cộng đồng hiệu quả, giúp giảm thiểu tình trạng vi phạm tái diễn và nâng cao tính răn đe. Quan trọng hơn, đây là cách làm thể hiện tinh thần “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng đô thị văn minh.

Hiệu ứng lan toả tích cực

Phường Hoàn Kiếm không chỉ là địa bàn trung tâm mà còn là bộ mặt của Thủ đô Hà Nội trong mắt du khách trong nước và quốc tế. Do đó, việc duy trì trật tự đô thị, vệ sinh môi trường và cảnh quan “xanh - sạch - đẹp” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Từ thực tế triển khai, mô hình Đội tình nguyện “Vì Hoàn Kiếm xanh” đang góp phần xây dựng hình ảnh một Hoàn Kiếm văn minh, thân thiện, đáng sống, nơi mỗi người dân đều là một “đại sứ” gìn giữ môi trường và văn hóa đô thị. Những việc làm nhỏ nhưng thiết thực như nhắc nhở đổ rác đúng giờ, giữ gìn vỉa hè thông thoáng, đến những hoạt động cộng đồng quy mô lớn, mô hình đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực trong toàn địa bàn phường.

Thành công bước đầu của mô hình “Vì Hoàn Kiếm xanh” cho thấy vai trò quan trọng của cộng đồng trong quản trị đô thị hiện đại. Khi câu chuyện “dân biết, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” được lan toả đến cơ sở, chính người dân sẽ là lực lượng nòng cốt trong việc duy trì trật tự, bảo vệ môi trường và xây dựng nếp sống văn minh.

Đây chính là kinh nghiệm quý để nhân rộng ra các phường khác trên địa bàn Hà Nội, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng “xanh - sạch - đẹp, hiện đại” và đáng sống. Việc kết hợp giữa giải pháp hành chính, công nghệ quản lý và sức mạnh cộng đồng chính là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển đô thị bền vững trong giai đoạn mới.

Do đó, câu chuyện về đội tình nguyện “Vì Hoàn Kiếm xanh” không chỉ là một mô hình bảo vệ môi trường đơn thuần, mà còn là biểu tượng của tinh thần trách nhiệm công dân, của sự chung tay giữa chính quyền phường và Nhân dân trong xây dựng đô thị văn minh. Trong hành trình kiến tạo Thủ đô hiện đại, xanh và đáng sống, mỗi một mô hình hay, một cách làm đẹp sẽ là những viên gạch nền tảng, góp phần xây dựng một Hà Nội không chỉ đẹp về diện mạo mà còn giàu về giá trị văn hóa và tinh thần cộng đồng.